Το ψηφιακό χάσμα εμποδίζει την έκφραση της φωνής των ευρωπαίων πολιτών σε τοπικά θέματα

Αυτό το άρθρο είναι μέρος των ειδικών εκθέσεων μας Συμμετοχικός προϋπολογισμός: hype ή απαραίτητο στοιχείο της δημοκρατίας;.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις χρησιμοποιούν διαδικτυακά εργαλεία για να προσελκύσουν τους κατοίκους τους, αλλά η έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων και πρόσβασης θα μπορούσε να ενισχύσει τις υφιστάμενες ανισότητες.

Με την ψηφιοποίηση να αυξάνεται, οι διαδικτυακές τεχνολογίες χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο από τις τοπικές κυβερνήσεις για την τόνωση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά.

«Τα τελευταία 20 χρόνια, οι θεσμοί έχουν προσπαθήσει όλο και περισσότερο να εισαγάγουν επιπλέον λειτουργίες στην παροχή των υπηρεσιών τους, διοικητικές και δημοκρατικές διαδικασίες που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να πάρουν τον λόγο», δήλωσε η Rebecca Rumbul, επικεφαλής έρευνας στο mySociety.

Η Βαρκελώνη, για παράδειγμα, έχει θέσει σε εφαρμογή μια πλατφόρμα που ονομάζεται Decidim.Barcelona (καταλανικά για το «αποφασίζουμε») για να ενδυναμώσει τους πολίτες και να τους εμπλέξει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η ιστοσελίδα δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να υποβάλουν τις ιδέες και τα σχόλια τους για το πώς πρέπει να δαπανηθεί ο προϋπολογισμός της πόλης τους και αποτελεί μέρος του σχεδίου η διοίκηση να γίνει πλήρως ψηφιακή.

Άλλες ευρωπαϊκές πόλεις έχουν εισαγάγει παρόμοια εργαλεία, όπως το CONSUL, ένα λογισμικό που επιτρέπει τη συμμετοχή του κοινού που χρησιμοποιείται σήμερα στη Μαδρίτη και το Τορίνο.

Μελέτες έχουν δείξει ότι αυτά τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να ωφελήσουν την τοπική δημοκρατία διευρύνοντας τον αριθμό των συμμετεχόντων. Οι πολίτες θα μπορούσαν επίσης κινητοποιηθούν περισσότερο ώστε να λάβουν μέρος στις τοπικές διαβουλεύσεις, μέσω της χρήσης πλατφορμών που απαιτούν λιγότερο χρόνο δέσμευσης.

Ωστόσο, αυτή η ψηφιακή μετάβαση ενέχει τον κίνδυνο να γυρίσει μπούμερανγκ στις τοπικές κυβερνήσεις. Σύμφωνα με τη Rumbul, τα ψηφιακά εργαλεία είναι βαθιά ελαττωματικά, επειδή επιτρέπουν μόνο έναν «αυτοεπιλεγόμενο» τύπο συμμετοχής.

«Τα άτομα που συμμετέχουν με αυτόν τον τρόπο συνεχίζουν να είναι δυσανάλογα τα πιο εύπορα, πιο μορφωμένα και πιο κυρίαρχα βάσει εθνικότητας σε αυτές τις πόλεις», είπε. Οι ψηφιακές πύλες θα ενισχύσουν τη συμμετοχή μόνο των ατόμων που ήδη συμμετέχουν εκτός σύνδεσης.

Η έλλειψη συμμετοχικότητας δεν είναι το μόνο μειονέκτημά τους, δήλωσε ο Pietro Reviglio από το Eurocities, καθώς αυτές οι πλατφόρμες συχνά αγωνίζονται να εμπλέξουν πλήρως τον πληθυσμό.

«Οι περισσότερες συμμετοχικές προσεγγίσεις ενέχουν ένα ισχυρό ψηφιακό στοιχείο. Το πρόβλημα είναι ότι δεν καταφέρνουν να προσελκύσουν τόσο πολλούς πολίτες, όσο άλλοι παίχτες που ανταγωνίζονται για την προσοχή των ανθρώπων», είπε.

Η Reviglio πιστεύει ότι οι πόλεις θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξες στον τρόπο που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις πλατφόρμες ψηφιακών μέσων.

Ορισμένες πόλεις προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτό το κενό, πειραματιζόμενες με ψηφιακά εργαλεία. Για παράδειγμα, η Murcia στη νοτιοανατολική Ισπανία εγκαινίασε μια εφαρμογή για κινητά που ονομάζεται «Tu Murcia», όπου οι πολίτες μπορούν να στείλουν προτάσεις για τη βελτίωση της πόλης τους.

Η Rumbul, ωστόσο, προειδοποιεί ενάντια στη χρήση εφαρμογών για κινητά για τη συμμετοχή στα κοινά, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι στις χαμηλότερες εισοδηματικές κλίμακες δεν έχουν έξυπνα τηλέφωνα. «Πρόκειται για τους ανθρώπους που έχουν το υλισμικό και τις δεξιότητες και εκπροσωπούνται μαζικά και δυσανάλογα σε αυτές τις ασκήσεις συμμετοχής», είπε.

Αν και η χρήση του διαδικτύου είναι ευρέως διαδεδομένη στο σύνολο του μπλοκ, μόνο το 56% των ανθρώπων στην Ευρώπη κατέχει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, σύμφωνα με τον Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας.

Το ψηφιακό χάσμα επηρεάζει όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ψηφιοποίησης, όπως η Βαρκελώνη. Μια έρευνα του 2020 που πραγματοποιήθηκε από τη διοίκηση αποκάλυψε ένα χάσμα στην πρόσβαση σε εξοπλισμό μεταξύ οικογενειών υψηλότερου και χαμηλότερου εισοδήματος. Το χάσμα βάθυνε κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19, όταν οι συσκευές μετατρέπονταν σε εργαλεία εξυπηρέτησης βασικών καθημερινών αναγκών.

Η πανδημία ανάγκασε τις περισσότερες τοπικές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους για να προσεγγίσουν και να εμπλέξουν τους πολίτες. Μιλώντας στο Φόρουμ της Βουδαπέστης τον περασμένο Σεπτέμβριο, η δήμαρχος του Γκντανσκ, Aleksandra Dutkiewicz, υπενθύμισε τις προσπάθειες της πόλης της για ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι κανείς δεν θα μείνει εκτός.

«Στο Γκντανσκ οι άνθρωποι που είναι άνω των 60-65 ετών αυξάνονται και είναι όλο και πιο ανοιχτοί στις νέες τεχνολογίες. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μια αρκετά μεγάλη ομάδα ανθρώπων που αποκλείονται από τις ψηφιακές υπηρεσίες», είπε.

Για την επίλυση του προβλήματος, η πολωνική πόλη χρησιμοποίησε τόσο διαδικτυακές πλατφόρμες όσο και πιο παραδοσιακά εργαλεία, όπως οι τηλεφωνικές κλήσεις, για να συνδεθεί με τους κατοίκους της.

Με το ψηφιακό χάσμα να εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα στην Ευρώπη, αυτή η υβριδική προσέγγιση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά θα μπορούσε να περιορίσει τις ανισότητες, δίνοντας λόγο σε εκείνους τους πολίτες που δεν έχουν τις δεξιότητες ή τον εξοπλισμό για να συμμετάσχουν ψηφιακά.

Πηγή: euractiv.gr